با وجود استفاده های مکرر فضای دانشگاهی و مدیران، مفهوم مدل کسب و کار هنوز از جنبه های زیادی ناشناخته شده است. این نگارش (که بر گرفته ای از مقاله ای به همین نام از دانشگاه MIT است)، به این سؤال پاسخ میدهد که چگونه یک کسب و کار از انجام فعالیت هایی پول سازی میکند. سپس چهار گونه مدل کسب و کار پایه ای را تعریف میکند: خلق کنندگان، توزیع کنندگان، موجرها و واسطه ها). در ادامه با در نظر گرفتن انواع دارایی در جریان (مالی، فیزیکی، نامشهود و انسانی)، ۱۶ حالت گوناگون جزعی برای مدل کسب و کار تعریف میشود.

در مورد اینکه یک مدل کسب و کار دقیقا چه کارهایی انجام میدهد، مؤسسه MIT دست به گونه شناسی زده که مشتمل بر دو بعد میشود. بعد اول − چه انواعی از حقوق به فروش میرسند − منجر به شناسایی ۴ نوع ابتدای از مدل کسب و کار میشود: 

• خلق کننده

• توزیع کننده

• موجر

• واسطه


بعد دوم − چه نوع دارایی هایی دخیل هستند − بین دارایی ها چهارگونه اصلی از دارایی ها را تعریف میکند:

• دارایی های فیزیکی

• دارایی های مالی

•  دارایی های نامشهود

•  دارایی های انسانی


این تقسیم بندی منجر به شناسایی ۱۶ نوع تخصصی از مدلهای کسب و کار میشود که به نام MIT Business Model Archetypes یا BMA ها مشهورند.

 چه حقوقی به فروش میرسند؟ چهار مدل کسب و کار ‍پایه

قلب هر کسب و کاری چیزی است که به فروش میرسد. و شاید اساسی ترین زاویه ی اینکه یک کسب و کار چه چیزی میفروشد، این باشد که چه حقوقی را بفروش میرساند. اولین و ملموس ترین چیزی که یک کسب و کار میتواند به فروساند «حق مالکیت» یک دارایی است. مشتریانی که حق مالکیت دارایی را خریداری میکنند حق (تقریبا) هرگونه استفاده ای از آن دارایی، شامل فروش، تخریب یا به دور انداختن آن دارند.

دومین نوع حقی که یک کسب و کار میتواند بفروشد حق استفاده از یک دارایی مثل یک اتومبیل و اتاق هتل است. مشتریان حق استفاده از نوعی از دارایی را به روشهای خاصی و در زمانی محدود صاحب میشوند. اما مالک اصلی دارایی صاحب امتیاز آن است و میتواند روشهای استفاده مشتری از دارایی را محدود کند. و البته در پایان زمان مشخص، تمام حقوق به مالک باز میگردد.

در ادامه ی این دو روش مرسوم فروش حق استفاده، روشی دیگر وجود دارد که کمتر مورد توجه میگیرد اما مهم است. این، همان حق تطابق بین خریداران و فروشندگان بالقوه  چیزی است. به عنوان مثال یک آژانش املاک حق تطابق خریدار و فروش ملکی را به فروش میرساند. 

شکل زیر نشان میدهد که هرکدام از این موارد یاد شده به نوعی از مدل کسب و کار تعلق دارد. در این جدول شرکتهایی که مالکیت دارایی را میفروشند، به دو دسته تقسیم شده اند. آنهایی که آنچه را  میفروشند تغییر داده و آنهایی که محصولات خود را بدون تغییر دادن میفروشند. به این طریق بین شرکتهایی که آنچه را میفروشند، میسازند (تولیدکنندگان) و آنهایی که چیزهایی را میفروشند که دیگران ساخته اند (توزیع کنندگان) تفاوت گذاشته میشود. 

خلق کننده: مواد خام را از تولیدکنندگان خریداری کرده و سپس آنها را تغییر شکل داده یا مونتاژ میکند تا محصولی جدید بسازد. این مدل کسب و کار اکثر شرکتهای تولیدی است. تفاوت اصلی میان خلق کنندگان و توزیع کنندگان آن است که خلق کنندگان محصولاتی را که میفروشند خود «طراحی» میکنند. یک شرکت حتی با وجود اینکه تمام مراحل ساخت را برون سپاری کند، در صورتی که هنوز طراحی محصول را خود به عهده داشته باشد، شرکت تولیدی شناخته میشود.

توزیع کننده: محصول را خریداری کرده و آن را در نهایت به شخص دیگری میفروشد. توزیع کننده میتواند از طریق روشهایی مانند حمل و نقل، بسته بندی یا اهدای خدمات پس از فروش اقدام به خلق ارزش کند. این مدل کسب و کار اکثرا در عمده فروشی و خرده فروشی ها بکار میرود.

موجر: حق استفاده و نه حق مالکیت دارایی را برای زمان مشخصی میفروشد. استفاده از کلمه «موجر»‌ از این جهت است که این گونه از مدل کسب و کار تنها محدود به اجاره دادن اشیاء فیزیکی مانند خانه، صندلی های هواپیما و اتاق های هتل نشده و  اجاره دهندگان داراییهای مالی (مانند پول)، و مشاوران که استفاده از خدمات انسانها را اجاره میدهند، را نیز شامل میشود.

این مدل از کسب و کار در هر صنعتی که به کار گرفته شود، دارای یک ویژگی مشترک است: فروش حق استفاده از دارایی در مدت زمان محدود.

واسطه: از طریق تطبیق خریداران و فروشندگان بالقوه، فروش را تسهیل میکند. برخلاف توزیع کننده، واسطه مالکیتی بر محصولی که فروخته میشود ندارد. بلکه مبلغی به عنوان کمیسیون از خریدار ، فروشنده و یا هر دو دریافت میکند. این نوع مدل کسب و کار در میان واسطه های املاک، بورس و بیمه رواج دارد.




چه نوع از دارایی ها درگیر هستند؟ ۱۶ نوع مدل کسب و کار جزعی

نوعی دیگر از تقسیم بندی مدلهای کسب و کار، تقسیم بندی دارایی هایی است که فروخته میشوند. چهار نوع دارایی شناخته شده وجود دارد: فیزیکی، مالی، نامشهود و انسانی.

دارایی فیزیکی: شامل دارایی های ثابت مانند خانه، کامپیوتر، ماشین آلات و غیره و از طرفی دارایی های متغیر مانند غذا، لباس، کاغذ و غیره میشود.

دارایی های مالی: شامل وجوه نقد و دارایی های دیگر مانند سهام، اعتبارات و بیمه میشود که به مالک حق داشتن وجوه نقدی را در آینده میدهند. 

دارایی های نامشهود: شامل حقوق انتزاعی قانونی مانند حق اختراع، کپی رایت،‌ علائم به ثبت رسیده و اسرار محرمانه و همچنین دارایی های نامشهود دیگر مانند دانش، سابقه ی خوب و برند یک شرکت میشود.

دارایی های انسانی: شامل زمان و تلاش افراد میشود. مسلم است که افراد «دارایی» به معنی حسابداری آن نیستند و قابل خرید، فروش و معامله نمیباشند اما زمان آنها (و دانش آنها) میتواند به اجاره داده شود.

شکل زیر هر یک از انواع مدل های کسب و کار عمومی را نشان میدهد که با هر کدام از این دارایی ها بکار برده شده اند که منجر به بوجود آمدن ۱۶ مدل کسب و کار جزعی شده است. اگرچه تمام این مدلها از نظر منتطقی ممکن هستند، اما برخی به شدت نادر بوده و دو تا از آنان (خلق کننده انسان و توزیع کننده انسان) امروزه در اکثر کشورها غیرقانونی میباشند.


کارآفرین: دارایی های مالی را خلق کرده و به فروش میرساند. این مدل کسب و کار بیشتر در سارمان ها یا افرادی دیده میشود که سازمانهای دیگری را خلق کرده یا میفروشند. مثال: کارآفرینان سریالی، شرکتها پرورش کسب و کار، سرمایه گذاران در سازمانها نوپا. 

تولید کننده: دارایی های فیزیکی را خلق کرده و به فروش میرساند. تولیدکنندگان اغلب به عنوان خلق کنندگان شناخته میشوند. مثال: کارخانه ژنرال موتورز و ...

مخترع: دارایی های نامشهود را مانند اختراعات و کپی رایت خلق کرده و سپس به فروش میرساند. شرکتهایی که این مدل کسب و کار را داشته باشند بسیار نادر هستند اما بعضی از شرکتهای فناوری قسمتی از درآمد خود را از این راه بدست می آورند. مثال: Lucent’s Bell Labs. سازمانهایی که لیسانس استفاده از دارایی های نامشهود خود را در حالی که همچنان صاحبان آنها هستند میدهند، موجرهای دارایی های انتزاعی بوده و جزو این دسته نیستند. 

خلق کننده انسان: منابع انسانی را ساخته و میفروشد. از آنجایی که فروش انسان (چه به صورت طبیعی ساخته شده باشد و چه به صورت مصنوعی) در اکثر نقاط جهان ممنوع و غیر قانونی است، این مدل کسب و کار صرفا جهت منطقی اینجا آورده شده و استفاده ای ندارد. 

داد و ستد مالی: به خرید و فروش منابع مالی میپزدازد بدون آنکه آنها را تغییر داده و یا طراحی کند. بانکها، شرکتهای سرمایه گذاری، و مؤسسات مالی و اعتباری از این نوع مدل کسب و کار استفاده میکنند.

عمده فروش/خرده فروش: دارایی های فیزیکی را خرید و فروش میکند. این مدل کسب و کار بیشتر در میان توزیع کنندگان استفاده میشود. مانند Walmart و Amazon. 

تجارت دارایی های انتزاری: دارایی های انتزاعی را خرید و فروش میکند. شرکت هایی که دارایی های انتزاعی مانند کپی رایت، ثبت اختراعات،  نامهای دامنه های اینترنتی و ... را خرید و فروش میکنند جزو ای دسته هستند. مثال NTL Inc.  

توزیع انسان: خرید و فروش انسان مانند تولید انسان ممنوع و غیرقانونی است، صرفا جهت منطقی بودن اینجا آورده شده و استفاده ای ندارد.

سرمایه گذاران و بیمه گران: وجوه نقد (یا دیگر دارایی های مالی) را در زمان مشخص (اغلب محدود) در اختیار قرار میدهد. دو گونه اصلی برای این مدل کسب و کار میتوان در نظر گرفت:

موجرهایی که وجوه نقد را در اختیار مشتریان خود قرار داده و در مقابل بهایی تحت عنوان «سود بانکی» دریافت میکنند. مانند بانک ها.

بیمه کنندگان که تنها در صورتی منابع مالی را در اختیار مشتریانشان قرار میدهند که وی ضضر و زیانی کرده باشد.  

موجر فیزیکی: حق استفاده از دارایی فیزیکی را در اختیار قرار میدهد. دارایی ممکن است مثلا مکان فیزیکی (اتاق هتل و ...) یا تجهیزات (مانند اتومبیل کرایه ای) باشد. بسته به نوع دارایی پرداخت از طرف مشتری ممکن است به عنوان «اجاره بها»، «لیز»، «حق ورود» یا مانند اینها شناخته شود.

موجر دارایی های انتزاعی: حق لیسانس یا مبلغی را بابت استفاده محدود از دارایی نامشهود دریافت میکند. سه گونه اصلی موجر داراییهای نامشهود وجود دارد:

 «ناشر» حق استفاده محدود از دارایی های اطلاعاتی مانند نرم افزار، روزنامه، بانک داده ها و ... را در اختیار میگذارد. زمانی که ناشر کپی دارایی اطلاعاتی را میفروشد، مشتری حقوق محدودی را دربرای استفاده از آن اطلاعات دریافت میکند. اما ناشر حق آن را برای خود محفوظ نگه میدارند که کپی های دیگری به مشتریان دیگر خود بفروشد. مثال: مایکروسافت. بسیاری از ناشران قسمتی از درآمد خود را از طریق تبلیغات آمیخته با اطلاعات بدست می آورند، اما این درآمد به عنوان قسمتی از مدل کسب و کار جاذب شناخته میشود.

«مدیر برند» برای در اختیار گذاشتن استفاده از علائم تجاری یا عناصر برند پول دریافت میکند، مانند هزینه های فرانشیز برای کسب و کارهایی مثل رستوران و هتلهای زنجیره ای. 

«جاذب» توجه افراد را به خود جلب میکند. به عنوان مثال برنامه های تلویزیونی یا مطالب اینترنتی که توجه مردم را به تبلیغ کنندگان میفروشند. 

مشاور / پیمانکار: پیمانکار خدماتی که توسط افراد ساخته میشود مانند مشاوره، ساخت و ساز، آموزش، تحویل بسته ها یا سرگرمی های زنده را به فروش میرساند. در این مدل کسب و کار پرداخت ها اکثرا بر اساس زمان ارائه خدمات حساب میشوند.

در بیشتر مواقع پیمانکاران به دارایی های فیزیکی نیز نیاز خواهند داشت (مانند ابزارآلات و ...) و موجرهای داراییهای فیزیکی اغلب خدمات انسانی هم پیشنهاد میکنند. در مواردی که از هر دو نوع دارایی ها استفاده میشود، برای طبقه بندی مدل کسب و کار باید دید که کدامیک از دارایی های فیزیکی یا خدمات انسانی برای مدل ضروری تلقی میشود. به عنوان مثال یک شرکت خطوط هواپیمایی به عنوان موجر دارایی فیزیکی شناخته میشود، اگرچه خدمات انسانی نیز در آن داده میشود و خدمات حمل و نقل جزو پیمانکاری به حساب می آید. زیرا اگرچه از داراییهای فیزیکی (مانند وسایل نقلیه) در آن استفاده میشود، اما نقش خدمات انسانی در آن ضروری است.

واسط مالی: خریدار و فروشنده منابع مالی از قبیل بیمه، بورس و ... را با هم تطبیق میدهد. مثال: eTrade و Schwab

واسط فیزیکی: خریدار و فروشنده دارایی های فیزیکی را با هم تطبیق میدهد. مثال: eBay، Priceline

واسط دارایی های انتزاعی: خریدار و فروشنده دارایی های انتزاعی را با هم تطبیق میدهد. مثال: Valassis

واسط منابع انسانی: خریدار و فروشنده منابع انسانی را با هم تطبیق میدهد. مثال: Robert Half و EDS.



منبع:

Massachsetts Institute of Technology, Do Some Business Models Perform Better than Others? A Study of the 1000 Largest US Firms


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, مدل کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در بیست و سوم آذر 1392 و ساعت |

امروزه کتابخانه ها، مراکز ارتباطی و کافی نت ها نقشی حیاتی در گسترش مزایای فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در میان اقشار گوناگون جامعه در سراسر جهان ایفا کرده اند. این در حالیست که توانایی آنان در تأثیر گذاری بر سیاست های توسعه به معرض سوال گذشته شده است. طرح Global Impact Study با جمع آوری شواهدی درباره اندازه، هویت و آثار دسترسی عمومی به فاوا در ۸ کشور بنگلادش، بوتسوا، برزیل، شیلی، غنا، لیتوانی، فیلیپین و آفریقای جنوبی و به منظور پاسخگویی به این سوال طراحی شده است.

گزارش منتشر شده تحت این عنوان شامل یافته های کلیدی این تحقیق، بررسی دسترسی عمومی به فاوا در بستر توسعه ملی، بیان نکاتی که باید در نظر گرفته شوند و توصیه هایی به سیاست گذاران و توسعه دهندگان و محققان می باشد. نتیجه این تحقیق نشان میدهد که یکی از اساسی ترین تأثیرات دسترسی عمومی به فاوا بالا رفتن سطح «دیجیتال شمولی» از طریق دسترسی به تکنولوژی، دسترسی به اطلاعات و بوجود آمدن مهارت های فاوا در افراد است. پس از انجام این تحقیق، محققان شاهد اثرات مثبت در حوزه های گوناگون اجتماعی و اقتصادی در هر دو گروه کاربران و غیر کاربران بوده اند.

آدرس دانلود خلاصه ی تحقیق:

Connecting people for development: why public access ICTs matter - Executive summery

آدرس دانلود تحقیق به صورت کامل:

Connecting people for development: why public access ICTs matter

همچنین میتوان برای دسترسی به اطلاعات بیشتر در مورد این تحقیق به وب سایت رسمی The Global Impact Study مراجعه کرد.


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, راهکارهای فاوا در کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در ششم مرداد 1392 و ساعت |
اگر کسی این سؤال به ظاهر تصادفی ولی زیرکانه را از شما بپرسد که «موشک چرا این طور رفتار میکند و با چه تفاوتی با چتر نجات دارد که جور دیگری رفتار میکند؟» شما احتمالا پاسخ خواهید داد که «مشخص است، موشک و چتر نجات هر کدام برای کاری طراحی شده اند. یکی برای این طراحی شده که مسافت های بلند را با سرعت زیاد بپیماید، و دیگری برای آن طراحی شده که جسمی را بگیرد و از سرعت حرکت آن بکاهد. آنها به دلیل اینکه طراحی های متفاوتی دارند، کارکردهای متفاوتی نیز از خودنشان میدهند.» بله، درست است. اینکه چیزی چگونه طراحی شده است،‌تعیین کننده ی رفتار آن است. 

حال اگر شما سؤال شود که «چرا سازمان شما اینگونه کار میکند و چطور میتوان رفتار آن را تغییر داد؟» به ندرت دیده میشود که جواب «طراحی» آن باشد. اما دز حقیقت اینکه سازمان شما چگونه طراحی شده است، تعیین کننده ی رفتار آن است. اگر میخواهید عملکرد سازمان خود را ارتقاء دهید، باید طراحی آن را تغییر دهید. 

لکس سیسنی معتقد است که سه عامل هستند که به یک سازمان «شکل»‌ میدهند:

۱. وظایف و کارکردهایی که انجام میدهد

۲. محل استقرار هر کارکرد

۳. قدرت هر کارکرد در حیطه ی خود 

در ادامه وی با بررسی نمونه های بسیار نتیجه گیری میکند که به طور رایج، سازمان ها معمولا پنج خطا در طراحی ساختار خود دارند که باید از آنها جلوگیری شود.

۱. هنگامی که استراتژی تغییر میکند، ساختار ثابت میماند.

۲. کارکردهایی که بر روی اثربخشی (انجام کار درست) تمرکز دارند زیر نظر کارکردهایی هستند که بر کارایی (انجام درست کار)‌تمرکز دارند.

۳. کارکردهایی که بر توسعه ی بلند مدت سازمان تمرکز دارند، زیر نظر کارکردهایی هستند که بر نتایج کوتاه مدت تمرکز دارند. 

۴. عدم وجود تعادل میان استقلال کارکردها و کنترل آنها از سمت مراج بالاتر.

۵. قرار دادن افراد نامناسب برای عملکردهای درست.


در اینجا به عنوان یک نمونه، چارت سازمانی که نشاندهنده ی طراحی یک سازمان است، در زیر آمده است:

با توجه به ۵ نکته ی اشاره شده، چارت بهینه شده و پیشنهادی از قرار زیر است:

در چارت پیشنهادی شخصیت مورد نیاز برای آن پست خاص با حروف PSIU مشخص شده اند، این حروف که بزرگی یا کوچکی آنها نشاندهنده ی اهمیت وجود آن صفات در اشخاص است، به نوعی خلاصه ی فهرست شایستگی های مورد نیاز فرد را بیان میکند:

P = Productor

S = Stabilizer

I = Innovator

U = Unifier

البته باید در نظر داشت که این تغییرات صرفا از جهت معماری و مهندسی سازمان مطرح است، اما به وجود آوردن تغییراتی با این ابعاد نیازمند مدت ها کار از سمت منابع انسانی و مدیریت تغییر است که توضیح آنها از حوصله ی این نگارش خارج میباشد.


منبع:

Organizational Physics, The 5 Classic Mistakes in Organizational Structor: Or, How to Design Your Organization the Right Way



برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, راهکارهای فاوا در کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در چهاردهم تیر 1392 و ساعت |

عبارت «سازمان یادگیرنده» و مفهوم آن حاصل تحقیق پیتر سینج و همکارانش در سال 1990 است. سازمان یادگیرنده به سازمانی گفته می‌شود که یادگیری را برای اعضای خود تسهیل نموده و به طور پیوسته خود را تغییر دهد. همانطور که قبلاً اشاره شد، دانش تنها مزیت رقابتی پایدار کسب‌وکار محسوب می‌شود و می‌توان گفت که اساس تشکیل یک سازمان یادگیرنده عموماً به دلیل فشاری است که سازمان‌های جدید از سمت محیط کسب‌وکار با آن روبرو هستند. سینج سازمان‌ها را تشویق می‌کند تا تغییراتی در خود ایجاد کنند که اعضای آنها در درون سازمان به یکدیگر بیشتر متصل باشند. او معتقد است سازمان‌ها بیشتر باید شبیه به انجمن‌هایی باشند که اعضاء به آنها احساس تعهد می‌کنند. یک سازمان یادگیرنده دارای پنج ویژگی اصلی است: تفکر سیستمی، مدیریت شخصی افراد بر خود، رویکرد درون‌گرا در افراد، چشم انداز مشترک و یادگیری گروهی.


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر غلامرضا نصیرزاده, مدیریت دانش
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در هفدهم خرداد 1392 و ساعت |

اولین سؤالی که برای یک سازمان یادگیرنده ممکن است بوجود آید آن است که این سازمان چه چیزی را باید بداند؟ برای پاسخ دادن به این پرسش ابتدا لازم است انواع دانسته ها و روابط بین آن‌ها را بررسی کرد. دوین‌پورت و پروسک در سال 1998 مدلی را در این زمینه ارائه کردند که بعدها توسط دیگرانی چون وورمن تکمیل گشته و تحت عنوان مدل DIWK معرفی شد. این مدل دانسته‌ها را به چهار عنصر داده‌ها، اطلاعات، دانش و خرد دسته بندی می‌کند. جنیفر رولی مینویسد: «اساساً اطلاعات به زبان داده‌ها، دانش به زبان اطلاعات و خرد به زبان دانش تعریف می‌گردد». داده یک مجموعه از حقایق گسسته و عینی در مورد رویداد‌هاست. داده‌ها بیشتر به عنوان شکل ساختار یافته‌ی تراکنش‌ها تعریف میگردند. اطلاعات که معادل انگلیسی آن Information است، از ریشه‌ی لاتین Informare به معنی «شکل یافته» تعریف شده اند. اطلاعات قالبی شکل یافته از داده‌ها هستند که حاوی «پیام» می‌باشد. ساختار، قابلیت انتشار و وجود الگو از ویژگی‌های اطلاعات است. اما در تعریف دانش پیتر دراکر مینویسد: «دانش، اطلاعاتی است که کسی یا چیزی را تغییر دهد». دانش به انواع ضمنی و عینی قابل تقسیم است که شرح هر کدام از آنها از حوصله‌ی این نگارش خارج است. و اما هدف غائی و درجه نهایی درک، خرد است. وورمن معتقد است سازمان‌ها و افراد زمانی به این درجه میرسند که به اندازه‌ی کافی الگو و فرا‌الگو در بانک دانش خود داشته باشند تا بتوانند با ترکیب و استفاده‌ی آنها به روش‌های جدید برای آینده دست یابند. این الگوها می‌توانند به الگوهای اهداف، ارتباطات، اطلاعات، وظایف و الگوهای انتزاعی تقسیم شوند.

بنابراین می‌توان ادعا کرد مزیت رقابتی سازمان‌ها در گرو آن است که بدانند به صورت جمعی چه می‌دانند، چقدر به صورت کارا از دانسته‌های خود استفاده می‌کنند و به چه اندازه با سرعت و به سادگی دانش جدید را به دست آورده و از آن بهره می‌جویند. بنابر مدل DIKW پس از آنکه سازمان‌ توانست مدیریت دانش جمعی خود را به عهده بگیرد، می‌تواند به خرد دست یافته و با ترکیب الگوهای مذکور درک دقیقی از آینده داشته باشد.


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر غلامرضا نصیرزاده, مدیریت دانش
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در هفدهم خرداد 1392 و ساعت |

از آنجا که اساساً بدنه‌ی اصلی سازمان‌ها را افراد، فرهنگ و نحوه‌ی برقراری ارتباط میان آنان تشکیل میدهد، امروزه می‌توان شباهت‌های زیادی بین رفتار افراد و همینطور رفتار سازمان‌ها مشاهده کرد. این به آن معنی است که این دو، به گونه‌ای مشابه به شرایط محیطی واکنش نشان میدهند. یکی از تأثیرگذارترین شرایط محیطی که در چند دهه‌ی اخیر و تقریباً از زمان فروپاشی دیوار برلین در سال 1889 آغاز شد، موج جهانی شدن است. جهانی شدن منجر به آن شد که سازمان‌ها و سپس افراد بهتر بتوانند «خود» را ابراز کنند. این پدیده ابتدا در سطح جمعی و سپس در سطح فردی رخ داد و باعث شد تا «دانستن» مزیت رقابتی ایجاد کند. جهانی شدن کسب‌وکار، نیاز به یادگیری سازمان‌ها و  پدیده‌ی «کم حافظه‌گی سازمان» از دلایل نیاز به مدیریت دانش هستند.


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر غلامرضا نصیرزاده, مدیریت دانش
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در هفدهم خرداد 1392 و ساعت |
ذخیره ی مطالب ارائه شده به خصوص در کلاسهایی که حجم مطالب زیادی در آن رد و بدل میشود میتواند چالش بسیار بزرگی برای دانشجویان باشد. به همین دلیل این موضوع به عنوان صورت مسئله ای که میتواند توسط راهکارهای فاوا به آن پاسخ داده شود مطرح گشت. در اینجا کلاس درس مهندسی یا معماری سازمانُ و راهکارهای فاوا در کسب و کار که در دوره ی MITM ارائه میشوند به عنوان نمونهُ در نظر گرفته شده است.

ذینفعان چنین پروژه ای میتوانند افرادی چون دانشجویان کنونی دوره ی MITM، دانشجویان دوره های قبلی، تمام دانشجویان دوره های آتی و یا خود حتی استاد باشد. از طرفی در خارج از دانشگاه افراد علاقمند به این موضوعات، شرکتهای مشاور (به دلیل نوع درسها) و دانشجویان کلیه ی گرایشهای MBA جزء ذینفعان در نظر گرفته میشوند. اما همانطور که محسوس است و به جهت رعایت سادگی در این نوشتار، فقط ذینفعان مستقیم (دانشجویان کنونی) در نظر گرفته خواهند شد.

این دانشجویان به دنبال روشی برای ذخیره ی اطلاعات کلاس هستند که دارای این سه ویژگی باشد:

۱. روشی که بتواند تمام مطالب کلاس را ذخیره کند.

۲. روشی که مستقل از قضاوت های یک نفر باشد.

۳. روشی که انجام آن ساده بود و وقت زیادی نگیرد.

منظور از ذخیره ی تمام مطالب کلاس آن است که دانسته های عینی (Explicit) ارائه شده توسط استاد از قبیل مدل های ترسیم شدهُ توضیحات، اظهار نظرها و به طور خلاصه آنچه که مرسوم است تا به عنوان جزوه بر روی کاغذ نوشته شود، در کنار دانسته های ضمنی (Tacit) استاد که قسمت اعظم دانش مورد انتقال است قرار گیرد. دانسته های ضمنی از طریق لحن صحبت کردن، زبان بدن و موضوعاتی این دست منتقل میگردند. یکی از گواهان کارایی این روش آن است که محققان معتقدند تنها ۷٪ از اطلاعات به صورت عینی متنقل میگردند و این در حالیست که اگر استاد بر تدریس مسلط باشد و تمام تلاش خود را برای انتقال کامل مطلب انجام دهد، این عدد به میزان ۱۲٪ افزایش پیدا خواهد کرد. از طرفی در کنار آنچه استاد میگوید، نظرات دانشجویان که در جای جای کلاس به عنوان سوال، نقد و یا بحث مطرح میشود حاوی اطلاعات زیادی است که معمولاْ از قلم نگارنده می افتد. مجموعه مقالات و کتب الکترونیکی که استاد در اختیار دانشجویان میگذارد و همچنین آدرسهای اینترنتی که حاوی متون مرتبط با درس هستند و استاد به آنها اشاره میکندُ دیگر اعضای اطلاعات انتقال یافته هستند.

و اما در مورد ویژگی شماره ی ۲ که بر مستقیم بودن روش دلالت دارد، میتوان گفت که هر زمان شخصی مسئول نگارش متنی شود، بی شک مطالب کلاس ابتدا از فیلتر ذهنی او عبور کرده و سپس آنطور که او میخواهد بر روی کاغذ نگاشته میشوند و به همین دلیل است که جزوه های مختلف حاوی مطالب گوناگونی از یک کلاس واحد هستند. 

در توضیح مورد ۳ که دلالت بر رعایت اصل سادگی دارد، باید گفت نگارش و خصوصاٌ جستجوی مطالبی که بر روی کاغذ نوشته میشود کاری دشوار و وقت گیر است و حتی با فرض اینکه شخص موفق شده باشد مطالب را درست و کامل ذخیره کرده باشد، کمتر ممکن است که آنها را در زمان مناسب بیابد و گاه ممکن است حتی وجود آنها را نیز فراموش کرده باشد.

بنابراین احتیاج به روشی است که ساده، کامل و مستقیم باشد. لازمه های این روش عبارتند از:

۱. بانک موضوعی مطالب مطرح شده و زمان طرح آنها با دقت دقیقه.

۲. تهیه و آرشیو فیلم از تمام کلاس که میتواند به سادگی و بر روی یک دوربین با پایه ی ثابت انجام شود و سپس در حافظه ای ذخیره گردد.

۳. آرشیو مقالات و Bookmark های مطرح شده در کلاس

این روش میتواند به سادگی توسط یک نفر انجام شود. برای این منظور شخص تهیه کننده میتواند به این طریق عمل کند:

دوربینی را روی پایه در کلاس قرار دهد و شروع به ضبط کردن مطالب کلاس کند. تنها چیزی که لازم است در زمان حضورش در کلاس یادداشت کند، یک Timeline از موضوعات مطرح شده و زمان طرح آن است. سطور این Timeline حاوی Tag هایی است که برای مفید بودن اطلاعات بهتر است از پروتکلی جهت نامگذاری پیروی کنند. همچنین شخص باید لینکهای اینترنتی مطرح شده را در لپ تاپ یا تبلت خود Bookmark کرده و یا در Timeline خود یادداشت نماید. پس از اتمام کلاس نیز توسط Flash Memory مقالات و کتب الکترونیکی که استاد به عنوان مرجع معرفی کرده است از وی دریافت کند. 

به این طریق شخص حدوداً هر ۲۰ دقیقه چیزی مینویسد و وقت بیشتری برای دریافت مستقیم مطلب دارد. 

قسمت دیگر کار در منزل انجام میشود. جایی که شخص فیلم را بر روی رایانه آورده و توسط نرم افزار Tag های متنی را که سر کلاس یادداشت کرده است بر روی زمان های فیلم قرار میدهد. این کار نیز وقت چندانی نخواهد گرفت چرا که شخص فقط لازم است همان زمان های مشخص را Load کند و لازم نیست مجدداً تمام فیلم را ببیند. این Tag ها میتواند حاوی نام مقالات یا Bookmark ها نیز باشد. سپس منابعی را که روی Flash Memory خود دارد به همراه مقاله ها و Bookmark ها در آرشیو خود قرار میدهد (در اینجا دوباره موضوع پروتکل نامگذاری و ذخیره سازی اهمیت پیدا میکند).

در نهایت شخص یک فیلم Tag شده از کلاس و یک آرشیو موضوعی دارد. هنگامی که لازم است به موضوعی مراجعه کند، کافی است نام آن را جستجو کرده و از آرشیو آن دقیقه خاص از فیلم که موضوع در آن مطرح شده است را استخراج نماید. سپس همینطور که فیلم را میبیند، نام منابع و مراجع نیز برایش ظاهر میگردد تا در صورت نیاز به آنها مراجعه کند. 

در اینجا نقشه کلی این راه حل با استفاده از نرم افزار Archimate 2.4 ترسیم شده است. 

مثال استفاده از این روش:

در کلاس معماری سازمان مطلبی در مورد تحلیل ذینفعان گفته میشود و یک لینک اینترنتی و یک مقاله در این مورد معرفی میگردد. شخص در Timeline خود و با استفاده از تایمر دوربین مینویسد:

دوشنبه/۹۲.۰۲.۳۰/دقیقه ی ۱۲۵/تحلیل ذینفعان، Stakeholder Analysis

سپس در نرم افزار Safari آیپد خود آدرس لینک گفته شده را نیز در این فولدر Bookmark میکند:

Bookmarks\Organization's Architecture\Dr.Tasdighi\

در نهایت پس از کلاس فایل PDF مقاله را نیز از طریق Flash Memory دریافت میکند.

در منزل پس از Load کردن فیلم در نرم افزار، به دقیقه ۱۲۵ فیلم رفته و Tag میکند: تحلیل ذینفعان، Stakeholder Analysis و در زمانی که استاد آدرس اینترنتی را معرفی میکند آن Bookmark را Tag میکند و در زمانی که مقاله معرفی میشود، نام مقاله را Tag میکند.

شخص لازم است Bookmark را از Safari در آرشیو ذخیره کند. همچنین باید مقاله را از Flash Memory خود در فولدری مشخص از آرشیو ذخیره کند.

حال وی با جستجوی عبارت تحلیل ذینفعان، تحلیل، ذینفع و یا Stakeholder Analysis میتواند به آن زمان از فیلم رفته، کلاس درس را ببیند و به لینک اینترنتی یا مقاله ی مرتبط به راحتی دسترسی پیدا کند.


برچسب‌ها: راهکارهای فاوا در کسب و کار, کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در یکم خرداد 1392 و ساعت |

XAMPP یکی از آسانترین، عملی ترین و کاملترین راهکارهای به کارگیری Webserver است. نسخه مجانی و در دسترس آن که برای سیستم عاملهای Linux، Windows، Mac OS X، Solaris وجود دارد، از اجزای زیر شکیل شده است:

Apache 2 web server

MySQL

PHP

Peri

در اینجا به عنوان یک آزمایش از نسخه مخصوص Mac OS X آن استفاده شد که به صورت یک بسته از اینجا قابل دریافت است. مراحل نصب، شروع به کار و آزمایش آن در اینجا آمده است.

Moodle یک بسته نرم افزاری برای تولید دوره های آموزش مجازی بر روی بستر اینترنت است. این نرم افزار به صورت مجانی و متن باز فراهم شده است و همین ویژگی آن به کاربر اجازه کپی برداری، ویرایش و ... را میدهد. Moodle میتواند بر روی هر کامپیوتری که توانایی پشتیبانی از PHP را اجرا میکند نصب شود و نسخه قابل نصب بر روی Mac OS X آن از اینجا قابل دانلود است. 

پس از نصب این بسته بر روی بستر XAMPP کاربر میتواند یک دوره آموزشی کامل با بیشتر امکانات مورد نیاز را طراحی کند. در شکل زیر نتایج آزمونی که توسط این نرم افزار از فراگیران یک مؤسسه گرفته شده است، به نمایش درآمده. 

نکته جالبی که در استفاده از Moodle مورد توجه است، بکارگیری Template هایی برای تغییر ظاهر آن است. به عنوان مثال میتوان به این مورد اشاره کرد. مراحل نصب این Template ها برای Mac OS X در اینجا آمده است.


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, راهکارهای فاوا در کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در بیست و هشتم فروردین 1392 و ساعت |
Zoho Reports یک ابزار آنلاین گزارشگیری و هوشمندی کسب و کار است که به اشخاص و سازمانها کمک میکند به راحتی داده های خود را تحلیل کرده و گزارشها و داشبوردهای کاربردی تهیه کنند. 

کار با این ابزار ساده سه مرحله اساسی دارد:

۱. واردکردن داده ها: که میتواند ورود یک پایگاه داده با پسوند csv یا مشابه آن باشد.

۲. ساخت گزارش و داشبود: که از طریق ابزارهای بصری Zoho Reports به آسانی قابل ساخت است.

۳. به اشتراک گذاری گزارشات

ویدئوی زیر اطلاعات بیشتری در این زمینه دارد:

به عنوان مثال در این نمونه داده هایی در زمینه جمعیت جهان وارد این ابزار شده و در قالب یک نمودار کشورهایی که دارای بیشترین جمعیت هستند در بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۷ به تصویر کشیده شده اند:

در مثال دیگری با استفاده از داده های مربوط به مشتریان یک شرکت تولید مواد غذایی که حاوی اطلاعات جمع آوری شده از ۱۳۵۰ نفر از مشتریان آن شرکت میباشد، به تحلیل سطح دسترسی مشتریان ( که از عدد ۱ به عنوان بدترید حالت تا ۵ به عنوان بهترین حالت) و همچنین فراوانی دسته های خاص محصولات (۸ نوع محصول) پرداخته شده است. حاصل ی داشبورد به صورت زیر است:


در نهایت میتوان گفت اگر چه این ابزار در مقایسه با ابزارهای حرفه ای تر آماری مانند SPSS از امکانات و دقت کمتری برخوردار است، اما از ویژگیهای اساسی آن میتوان به آنلاین بودن و سادگی کار با آن اشاره کرد.


منبع:

Zoho Reports


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, راهکارهای فاوا در کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در بیست و پنجم فروردین 1392 و ساعت |
در شرایط رقابتی امروز، اطلاع از آینده آن هم بر اساس شواهد مطمئن و با قابلیت اطمینان بالا برای مدیران ارزش ویژه ای دارد. در این نوشتار سعی بر آن است تا با ارائه ی نمونه ای واقعی، برخی از این روشها و کارکرد آنها مشخص گردد.

سازمانی که در اینجا مورد تحلیل قرار گرفته، یک شرکت تولیدی است که مایل است از آینده وضعیت بازار هدف خود مطلع گردد تا بتواند به محاسبه تقاضای پاسخ داده نشده آن بپردازد. برای این منظور سازمان لازم است چهار متغیر اساسی بازار را مورد تحلیل قرار دهد. این چهار متغیر عبارتند از:

۱. عرضه داخلی

۲. واردات

۳. تقاضای داخلی

۴. صادرات

توصیه میشود سازمان ابتدا به جمع آوری اطلاعات تاریخی هرکدام از عوامل فوق و تحلیل آنها بپردازد تا علت نوسانات مشخص شود. سپس با انتخاب روشهای مناسب کمی پیش بینی،  اقدام به پیش بینی وضعیت چهار عامل مذکور در سالهای آینده کند.

به عنوان مثال برای شرکت نمونه داریم:


اطلاعات تاریخی
۱.۱ عرضه داخلی


۱.۲ واردات


۱.۳ تقاضای داخلی
برای محاسبه تقاضای داخلی از روش سرانه استفاده میشود. طبق نظر کارشناسان سرانه مصرف محصولات شرکت نمونه به طور متوسط ۱ محصول برای هر ۲.۵ نفر است. بر این اساس میزان مصرف در سالهای گذشته و آتی با روش مصرف سرانه محاسبه میگردد. همینطور نرخ رشد جمعیت نیز از مراجع رسمی قابل استعلام است   و یا با داشتن آمار سرشماری کشور در دو سال مختلف قابل محاسبه میباشد این عدد در بین سالهای ۸۵ تا ۹۲، ۱.۶۱٪ محاسبه شده است. همچنین جمعیت کشور در سال ۸۵ برابر با ۷۰۴۷۲۸۴۶ در نظر گرفته شده است.
برای محاسبه تقاضا در سال n ام داریم:
Dn = M * Fn
F = P * (1+J%)n
F: جمعیت در سال n ام
P: جمعیت سال کنونی
J: نرخ رشد جمعیت
M: مصرف سرانه
Dn: تقاضا برای محصول در سال n ام
لذا مصرف ۵ سال گذشته عبارتست از:
D۹۱=۲۹۱۰۴۱۳۶
D۹۰=۲۸۶۴۲۹۸۴
D۸۹=۲۸۱۸۹۱۳۸
D۸۸=۲۸۰۶۳۹۵۰
D۸۷=۲۷۲۹۶۳۳۲
۱.۴ صادرات

به دلایل رقابتی و وجود بازار مناسب در داخل کشور، طی ۵ سال گذشته صادرات قابل توجهی از محصول به ثبت نرسیده است.

پیش بینی متغیرهای اساسی بازار
۲.۱ عرضه داخلی
با توجه به صعودی بودن روند داده های تاریخی عرضه داخلی پیش بینی آن از سه روش منحنی رگرسیون خطی، هموارسازی نمایی با تعدیل روند و روش هموارسازی دوبل ممکن است. نتیجه محاسبه از هر سه روش در جدول زیر آمده است:
همانطور که در جدول مشخص شده است، روش رگرسیون خطی دارای شاخص MAD کمتر و در نتیجه خطای کمتری در پیش بینی است. پس با انتخاب این روش برای پیش بینی، منحنی آن به صورت زیر رسم میشود:

فرمول خط رگرسیون:
Y=-۵۲۱۲۰۹۸۱۴۵+۳۷۶۵۸۰۷ X
 در این فرمول X سال مورد نظر به تاریخ شمسی و Y عرضه پیش بینی شده است. در نتیجه پیش بینی عرضه داخلی در سال ۱۳۹۲ برابر است با:
Y۱۳۹۲=(۳۷۶۵۸۰۷*۱۳۹۲)-۵۲۱۲۰۹۸۱۴۵=۲۹۹۰۵۱۹۹

۲.۲ واردات

 با توجه به حالت صعودی-نزولی داده های تاریخی واردات و تحلیل های انجام شده، میتوان گفت که تمامی داده هم ارزش نبوده و لذا مناسبترین روشها برای پیس بینی آینده این داده ها روشهای میانگین متحرک موزون، هموارسازی نمایی ساده و رگرسیون میباشد. برای انتخاب روش مجدداْ از شاخص MAD استفاده میشود:
 
بر طبق جدول فوق روش میانگین متحرک موزون دارای شاخص MAD کمتر و در نتیجه مقدار واقعیتری برای پیش بینی است. پس پیش بینی از این روش صورت میگیرد:
Wi=1∑
W87=0.075, W88=0.125, W89=0.225, W90=0.275, W91=0.03
Ft+1=WtAt + Wt-1At-1 + .... con
بر این اساس واردات در سال ۹۲ برابر است با:
F۹۲=۳۴۲۸۸۰۰
۲.۳ تقاضای داخلی
با توجه به صعودی بودن داده ها پیش بینی تقاضای داخلی از سه روش منحنی رگرسیون، هموارسازی نمایی با تعدیل روند و هموارسازی نمایی دوبل ممکن است. جدول مقایسه این سه روش در زیر آمده است:
بر اساس جدول بالا روش رگرسیون خطی برای پیش بینی تقاضای داخلی دارای کمترین خطاست. منحنی رگرسیون به صورت زیر است:
فرمول خط رگرسیون:
Y=-۵۵۴۳۷۶۴۶۵.۴+۴۱۹۴۶۴.۲ X
در این فرمول X سال مورد نظر به تاریخ شمسی و Y تقاضای پیش بینی شده در آن سال است. درنتیج برای سال ۹۲ داریم:
Y۱۳۹۲=۲۹۵۱۷۷۰۱
۲.۴ صادرات
به دلیل عدم وجود اطلاعات تاریخی در این زمینه با استفاده از روش دلفی که از روشهای پیش گویی است، نظر کارشناسان خواسته شده که برابر با عدد ۱۳.۰۰۰.۰۰۰ است.

محاسبه تقاضای پاسخ داده نشده بازا
ر
تقاضای پاسخ داده نشده بازار برابر است با:
(پیش بینی واردات) - (پیش بینی عرضه) - (پیش بینی صادرات) + (پیش بینی تقاضا)

۹۱۸۳۷۰۲=۲۹۵۱۷۷۰۱+۱۳۰۰۰۰۰۰-۲۹۹۵۱۹۹-۳۴۲۸۸۰۰


برچسب‌ها: کلاس آقای دکتر هومن تصدیقی, راهکارهای فاوا در کسب و کار
+ نوشته شده توسط رضاغیابی در بیست و یکم فروردین 1392 و ساعت |


Powered By
BLOGFA.COM


ابزار پرش به بالا

CC0
To the extent possible under law, Reza Ghiabi has waived all copyright and related or neighboring rights to MITM Blog.

View Reza Ghiabi's profile on LinkedIn